رفتن به بالا

پایگاه خبری جامعه نیوز | مرجع یادداشت های سیاسی و اجتماعی

تعداد اخبار امروز : 1 خبر


  • یکشنبه ۱۷ اسفند ۱۳۹۹
  • الأحد ۲۳ رجب ۱۴۴۲
  • 2021 Sunday 7 March
اوقات شرعی

به گزارش جامعه نیوز:  اصل اولیه در احترام به دیگران توجه به «انسانیت» است/ ضرورت توجه به « ساحت‌های شکل‌گیری آداب پژوهش و آموزش» در عرصه مطالعات تقریبی به گزارش خبرنگار حوزه دانشگاهی خبرگزاری فارس؛ نشست علمی ــ تخصصی « بایسته‌های ادب اختلاف در آموزش و پژوهش» با حضور  احمد مبلغی، محمدعادل ضیایی و عابدین […]

به گزارش جامعه نیوز:

 اصل اولیه در احترام به دیگران توجه به «انسانیت» است/ ضرورت توجه به « ساحت‌های شکل‌گیری آداب پژوهش و آموزش» در عرصه مطالعات تقریبی

به گزارش خبرنگار حوزه دانشگاهی خبرگزاری فارس؛ نشست علمی ــ تخصصی « بایسته‌های ادب اختلاف در آموزش و پژوهش» با حضور  احمد مبلغی، محمدعادل ضیایی و عابدین مؤمنی در دانشگاه مذاهب اسلامی به صورت مجازی شد. 

 حجت‌الاسلام احمد مبلغی عضو مجلس خبرگان رهبری و رئیس شورای دین‌پژوهان کشور در مقدمه سخنان خود به دو محور اشاره کرد. در محور نخست وی در بابِ «اهمیت آداب» گفت: آداب یک امر ارزشی ـ اخلاقی است. امر ارزشی، اگر لباس اجتماعی به تن کند در ادبیات اسلامی «آداب» نامیده می­شود. آداب ماهیت فرهنگی دارد. زمانی که آداب به میان می­آید طبیعتاً باید به فرهنگ وصل شد. کارکرد آن متنوع است و حتی با قانون تنه می­زند. قانون منوط به آداب است. تا آن­جا که به خلوص نیز می­انجامد. سخن از آداب سخن از ارتقای اجتماعی است. فرایندی از ارزش و ارزشگذاری است. 

مبلغی در محور دوم سخنان خود به اهمیت «انصاف علمی» اشاره کرد و افزود: داشتن انصاف علمی از ضروریات آداب به‌شمار می‌آید و عنایت به آن در همه زمینه­ ها مهم و ضروری است اما، در عرصه پژوهش و آموزش ضروری­تر است و نبودِ آن بسیار مخل است؛ انصاف علمی بر محتوایابی نیز تأثیر می­گذارد و فضای ابداع و ابتکار را فراهم می­کند. بداخلاقی و بی‌اخلاقی در فضای دانش خیلی ضررش از بازار، خانواده و غیره بیشتر است. 

این نظریه‌پرداز مطالعات تقریبی تأکید کرد: انصاف علمی، مقدمه انصاف اجتماعی است و بدون توجه به «اهمیت آداب» و «انصاف علمی» این مهم محقق نخواهد شد. 

مبلغی در بخش اصلی سخنان خود بر «ضرورت توجه به ساحت­های شکل‌گیری آداب پژوهش و آموزش در مطالعات تقریبی» اشاره کرد و آن را بر شش اصل استوار دانست. 

 وی ذکر منشأ دیدگاه را اصل اول دانست و گفت: دیدگاه، حرف اصلی را در پژوهش و آموزش می­زند. باید توجه داشت در ذکر منشأ «دیدگاه» انصاف علمی را رعایت کنیم و به سرقت علمی دچار نشویم که نوعی بداخلاقی علمی است و اثرات منفی دارد. اصل صداقت در علم از جاهای دیگر مهم­تر است.

این خبر را هم ببینید:  آغاز جلسه علنی امروز مجلس/ بررسی احکام مربوط به اصلاح ساختار بودجه کل کشور

مبلغی از نقل دیدگاه به عنوان اصل دوم نام برو و گفت: نقل دیدگاه بسیار حساس است؛ نقل باید دقیق باشد و عین عبارت ذکر گردد. قیچی کردن عبارت امر معقول و صحیحی نیست.

وی به پذیرش دیدگاه به عنوان اصل سوم اشاره کرد و افزود: در پذیرش دیدگاه اگر دیدگاهی ذکر شد و حق بود، حتی از مذهبی غیر از مذهب خود باید آن را پذیرفت. مرحوم سید مرتضی در درس­های خود می­گفت: «آنچه در نفس من مطرح می­شود نسبت به رأی شافعی، بی­تعصب می ­پذیرم».

وصف دیدگاه؛ اصل چهارمی بود که مبلغی به آن اشاره کرد و گفت: وصف غیر از نقل است. وصف، متصف به اوصافی است که باید ذکر شود. ابعاد تاریخی، عمقی بودن و کارآمدی دیدگاه در وصف آن باید گفت. در خصوص کارآمدی دیدگاه ذکر این نکته مهم است که اگر به عنوان مثال خلأیی در فقه است زمانی که وصف دیدگاهی می­‌شود و تزریق می‌گردد کارآمدی و عملیاتی بودن دیدگاه خود را نشان می­دهد. مرحوم شهید صدر خانه­های خالی نظریه خود را با نظریات اهل سنت پر می­کرد.

وی نقد دیدگاه را اصل پنجم دانست و اظهار داشت: در نقد باید منصفانه و بدور از تعصب و فضای تعصب – مهم­‌تر از تعصب است- عمل کرد همچنین مشخص کردن بنایی یا مبنایی بودن نقد حائز اهمیت است. 
مبلغی به کارگیری دیدگاه به عنوان اصل ششم اشاره کرد و گفت: اگر می‌خواهیم برای امت نسخه بپیچیم این را باید در نظر بگیریم که امت تنها شیعیان و اهل سنت نیستند؛ بلکه همه افراد با مذاهب مختلف را در بر می‌گیرد و این نسخه باید مبتنی بر تبادل اندیشه‌ها باشد. 

* اصل اولیه در احترام به دیگران توجه به «انسانیت» است 

  محمد عادل ضیایی، عضو هیأت علمی و مدیر گروه فقه شافعی دانشکده الهیات و معارف اسلامی دانشگاه تهران هم در ادامه گفت: مهمترین موضوع در بحث ادب اختلاف ضرورت رجوع به رفتار و کردار سلف صالح و نحوۀ تعامل آنان با همدیگر است. می‌توانیم شیوۀ ایشان را به‌عنوان مقتدای خود در نظر؛ مطمئناً این شیوه، می‌تواند ما را هرچه بهتر و مناسب‌تر در نهادینه کردن آداب اختلاف کمک کند.

این خبر را هم ببینید:  عوارض مصرف برق صرف توسعه و نگهداری شبکه‌های برق روستایی می‌شود

وی افزود: اگر به نسل طلایی که در صدر اسلام حضور داشتند توجه کنیم می‌بینیم که با وجود اختلافاتی با همدیگر در نهایت احترام متقابل امور را انجام می‌دادند. 

وی اظهار داشت: اصل اولیه در احترام به دیگران توجه به «انسانیت» است؛ همه انسانند و انسان‌ها بنا بر طبیعت انسانی خود جایز‌الخطا و صواب هستند. امام مالک می‌فرمایند: همه انسان‌ها اشتباه می‌کنند و حرف درست هم می‌زنند و به تعبیری، کلام همه انسان‌ها أخذ می‌شود و رد هم می‌شود؛ سپس با اشاره به روضۀ پیامبر می‌گویند: « إلا صاحبَ هذا القبر…». بنابراین، اگر امکان خطا و صواب را برای انسان‌ها به عنوان یک مبنای اولیه بپذیریم، این امکان را هم خواهیم پذیرفت که هم خود ما و هم هم‌کیشان ما ممکن است اشتباه کنیم و دیگران هم احتمال خطا دارند؛ اگر این مبنا را نپذیریم نمی‌توانیم مدعی ادب اختلاف باشیم و اگر فردی مطلق‌نگر باشد نمی‌تواند ادب اختلاف را اجرا کند. 

ضیایی تصریح کرد: امام شافعی می فرمایند: « قولی صواب یحتمل الخطأ و قول المخالف خطأ یحتمل الصواب»: سخن و نظر من صواب است و احتمال خطا هم در آن می‌رود، نیز سخن و نظر مخالفِ من هم خطا است و البته احتمال صواب هم در آن است.  این سخن، شیوۀ تعامل با دیگری هم در پژوهش، هم در آموزش و هم در احترام اجتماعی با مخالف را به ما می‌آموزد. نمونه‌های زیادی در صدر اسلام بود که با وجود اختلافات بسیار با یکدیگر، احترام و آداب اختلاف را رعایت می‌کردند. 

*  اختلاف یعنی وجود فهم‌های مختلف 

عابدین مؤمنی عضو هیأت علمی گروه فقه و حقوق دانشگاه تهران هم در این نشست گفت: اختلاف میان مذاهب اسلامی همانند هر حوزه علمی مانند پزشکی، قضاوت، تدریس و … نخستین اصل در رعایت ادب اختلاف، داشتن صلاحیت علمی است. 

وی افزود: اختلاف یعنی وجود فهم‌های مختلف که ممکن است وجود داشته باشد. منظور از ادب اختلاف روابط ارزشی و فرهنگی، بزرگوارانه و  با کرامت اسلامی در همه  عرصه‌های اسلامی با یکدیگر است. 

مؤمنی گفت: جایی که بشر هست در کنار آن اختلاف هم هست. این اختلاف ایرادی ندارد اما نباید اختلاف را با نزاع اشتباه گرفت. از این‌رو ادب اختلاف یعنی نبود نزاع و درگیری. 

این خبر را هم ببینید:  نامه توکلی به زنگنه | اتلاف منابع، مرتکبان را در از هم‌پاشیدگی خانمان‌ها، شریک می‌سازد

این استاد دانشگاه تاکید کرد: در موضوعات اختلافی ممکن است نسبت به سخنان همدیگر نیت سوء نداشته باشیم بلکه سخنان همدیگر را براساس اجتهاد خود درک کنیم اما این گونه نیست که حرف طرف مقابل همان باشد که ما درک و بیان می‌‌کنیم، شاید به گونه دیگری باشد. در واقع ما نباید براساس اینکه اجتهاد من این است سخنی را بار کنیم که کسی نتواند آن را تحمل نکند.  

وی درباره نفی و انکار حکم قطعی براساس اجتهاد شخصی و رد تکفیر از کتاب‌های المواهب السنیۀ میرزا مهدی اصفهانی، تهافت الفلاسفۀ از غزالی و تهافت‌التهاتف از ابن‌رشد مثال‌هایی آورد و گفت: این اجتهادها به کلام معصومان نیست بلکه اجتهاد به کلام انسان‌های عادی است پس به علت ویژگی‌های نفسانی و داشتن فهم‌های مختلف باید در تفسیر مطالب خود و صادر کردن حکم مواظب باشیم. 

وی اظهار داشت: بسیاری از سخنانی که مسلمانان به یکدیگر نسبت می‌دهند درست نیست، زیرا ممکن است لزوماً تفسیر ما درست نباشد یا لزوماً تفسیر طرف مقابل درست نباشد. از این‌رو در نقل سخنان دیگری باید احتمال بدهیم که شاید دیدگاهش را نقل نکرده یا نفهمیده  باشیم و او را تکفیر کنیم. این امر به هیچ وجه وجاهت ندارد. 

این استاد دانشگاه اضافه کرد: روی هم‌رفته باید گفت که در بیان آراء و اندیشه‌های دیگران به این توجه کنیم که آیا کسانی که چیزی به آنها نسبت می‌دهیم می‌پذیرند و برای آنها مستند است و اینکه سخنان طرف مقابل را درست نقل می‌کنیم و مستندات ما درست است؟ افزون بر این‌ها، آراء مذهبی، اجتهادی است، پس من که نظر خودم را درست می‌دانم باید احتمال درست بودن نظر طرف مقابل را هم بدهم. طرف مقابل هم که نظر خودش را درست می‌داند باید احتمال درست بودن نظر من را بدهد. 

وی افزود: به طور کلی نباید با جزمیت و قطعیت سخن بگوییم و طرف مقابل را تخطئه و تکفیر کنیم. این‌ها قواعدی است که لازم است در کلاس‌های آموزشی و تدریس استادان دانشگاه مذاهب اسلامی رعایت شود. 

انتهای پیام/


اخبار مرتبط



تبلیغات

جديدترين خبرها